Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

Εκμάθηση γαλλικής και ελληνικής γλώσσας μέσα από μία άλλη οπτική   Γαλλικά και Πολιτισμός / Français et Civilisation






Je donne ma langue au chat: δίνω τη γλώσσα μου στη γάτα ή να το πάρει το ποτάμι;
Mettre la main à la pâte: βάζω τα χέρια στη ζύμη ή βοηθώ κάποιον;
Faire la pluie et le beau temps: φτιάχνω και τη βροχή και την καλοκαιρία ή αποφασίζω για όλα; 
                                                        (Γαλλικές παροιμίες)


Είναι πολύ δύσκολο να συνοψίσει κανείς όλα όσα θέλει να γράψει για τη ‘γλώσσα’. Γιατί η γλώσσα είναι ένα μέσο έκφρασης με απίστευτες δυνατότητες και δυναμικές. Κάθε ομιλητής καλείται να εκφράσει τις σκέψεις του μέσω λέξεων, η επιλογή των οποίων εξαρτάται αποκλειστικά από το λεκτικό του επίπεδο. Για παράδειγμα, η λέξη ‘σκέφτομαι’ μπορεί να πάρει την έννοια του ‘διαπιστώνω’, ‘θεωρώ’, ‘κατανοώ’ κ.λ.π. και να χρησιμοποιηθεί με όλες αυτές και ακόμα περισσότερες, ανάλογα με την γλωσσική ευχέρεια του εκάστοτε ομιλητή. Κατ’επέκταση, η γλώσσα αποτελεί ένα εργαλείο με τη βοήθεια του οποίου διαμορφώνεται τελικά και ο τρόπος σκέψης μας. Επομένως, η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας δεν είναι και ένα τόσο απλό θέμα. Δεν αρκεί δηλαδή η χρήση ενός καλού λεξικού ή μιας πολύ καλής γραμματικής προκειμένου να μάθουμε να την χρησιμοποιούμε σωστά.



Είναι απίστευτο μάλιστα εάν καλοσκεφτούμε τον τρόπο που ‘χαρτογραφούμε’ τις διάφορες έννοιες γύρω μας και στη συνέχεια, τον τρόπο με τον οποίο καλούμαστε να τις διατυπώσουμε λεκτικά. Για παράδειγμα, στη γαλλική γλώσσα δεν υπάρχει το ουδέτερο γένος. Δηλαδή, τα ‘άψυχα’ ουσιαστικά (το τραπέζι, το γραφείο, το μούσι κ.λ.π), έχουν γένος σε αντίθεση με τη δική μας γλώσσα (la table, le bureau, la barbe αντίστοιχα). Άρα, αυτομάτως αυτό από μόνο του αποδεικνύει ότι οι Γάλλοι αντιλαμβάνονται διαφορετικά κάποια πράγματα σε σχέση με έναν Έλληνα. Αντίστοιχες καταστάσεις συμβαίνουν με τη χρήση λέξεων που χρησιμοποιούνται με διαφορετική σημασία στη μία γλώσσα και με διαφορετική στην άλλη ανάλογα με το εννοιολογικό πεδίο μέσα στο οποίο αυτή η λέξη ή έκφραση μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα:



Il ma posé un lapin’,



το οποίο σημαίνει ‘με έστησε’ αλλά στην κυριολεκτική μετάφραση σημαίνει ‘μου έβαλε ένα λαγό’. Ένας έλληνας αδυνατεί να κατανοήσει το πραγματολογικό ουσιαστικά πλαίσιο μέσα στο οποίο δομήθηκε αυτή η έκφραση αφού δεν γνωρίζει τον πολιτισμό της χώρας και γι’ αυτό το λόγο θα την μετέφραζε διαφορετικά. Αντίστοιχα, το ίδιο συμβαίνει και με δικές μας εκφράσεις.



Επομένως, γλώσσα και πολιτισμός αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια στη σωστή εκμάθηση μιας γλώσσας. Η γλώσσα είναι πολιτισμός και ο πολιτισμός εκφράζεται μέσω της γλώσσας. Αυτό ήταν και η αφορμή για τη δημιουργία της σελίδας ‘Γαλλικά και πολιτισμός / Français et civilisation’ (www.facebook.com/athinapr/). Στόχος μου δηλαδή είναι να συμβάλλω στην εκμάθηση της γαλλικής ή της ελληνικής γλώσσας συνδυάζοντας το δίπτυχο γλώσσα-πολιτισμός και βοηθώντας τον μαθητευόμενο να αντιληφτεί την έννοια ‘σκέφτομαι με ελληνικό τρόπο’ όταν πρόκειται να χρησιμοποιήσει την ελληνική γλώσσα ή ‘σκέφτομαι με γαλλικό τρόπο’ όταν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τη γαλλική γλώσσα. Γιατί, πολύ απλά, και σύμφωνα με τον  γλωσσολόγο  Guy Deutscher, ερευνητή της Σχολής Γλωσσών, Γλωσσολογίας και Πολιτισμών, του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, ‘η γλώσσα αλλάζει τα πράγματα που υποχρεωνόμαστε να σκεφτόμαστε πριν μιλήσουμε αλλά και το πώς βιώνουμε τις εμπειρίες μας, μία κατάσταση, τα συναισθήματα, τις αναμνήσεις και τον προσανατολισμό μας’. Εν κατακλείδι, η γλώσσα είναι μία ικανότητα που πηγάζει από την κοινωνική ζωή και καθορίζεται από αυτή!



                                                       

                                                        Αθηνά Προύντζου
Καθηγήτρια Γαλλικής γλώσσας, υποψήφια διδάκτορας γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου